Hermann Hesse: Njeriu që u fliste pemëve

Hermann Hesse: Njeriu që u fliste pemëve

Shkrimtari gjerman Hermann Hesse konsiderohet ndër shkrimtarët me të mëdhenj të shekullit XX. Atë që e kishte arritur Friedrich Nietzsche në filozofi, Hesse e adoptoi me mjeshtëri tek personazhet e tij letrare. Personazhet e Hesse-s janë gjithmonë mes këtij dualizmi: mes mundësisë dhe pamundësisë për ‘gjetjen e vetvetes’. Sidharta, personazhi kryesor në veprën me po të njejtin emër, e merr botën në sy vetëm e vetëm për ta kuptuar në fund se ngarendja e tij në hapësira të panjohura, ka qenë, në fakt, ngarendje drejt vetvetes. Po kështu ngjet me Demianin, i cili në fund kupton se ajo që ka rëndësi është Vetja.

Por në një shkrim të pazakontë të vitit 1984 që ua kushtoi pemëve Hesse na kujton se gjatë rrugëtimit të tij jetësor, njeriu takon njerëz, njeh vende të ndryshme, por harron ndoshta gjenë më të vlefshme: natyrën. Pemët janë kudo, jemi të rrethuar prej tyre; ato na flasin parreshtur përmes shushurimës se gjethëve, por fati i njëriut duket se është gatuar asisoji që të vetëmjaftohet me të ngjashmin e tij.

Në shkrimin “Pemët: Reflektime dhe Vjersha” Hesse tregon sesi raporti me pemët mund të na mesoj shumëçka mbi jetën, përkatësinë, të vërtetën, mbi të bukurën dhe lumturinë.

__________________________________________________________________________________

Për mua, pemët kanë qenë gjithmonë predikuesit më të mëdhenj dhe më depërtues. I admiroj kur i shoh tek jetojnë ndër popuj, familje, pyje e plantacione. Akoma më shumë i admiroj kur qendrojnë të vetmuara. Pemët janë të ngjashme me njerëzit e vetmuar. Jo sikur ata oshënarët që jetojnë në vetmi për t’i fshehur dobësitë e tyre, por si njerëzit e madhërishëm dhe vetmitar, siç ishin, ta zëmë, Bethoveni apo Nietzsche. Në degët e tyre më të larta fëshfërin bota, e rrënjët u çlodhen në pafundësi. Pa e humbur vetveten, ato luftojnë me të gjitha forcat e jetës vetëm për një gjë: të realizohen në harmoni me ligjet tyre, ta formësojnë dhe shpërfaqin vetveten. Asgjë nuk është më e shenjtë dhe më e bukur sesa një pemë e fortë. Kur një pemë pritet dhe pasi t’i jetë zbuluar diellit plaga e saj, në trungun e ndritshëm dhe të gdhendur mund të lexohet e gjithë historia: vitet, plagët, çdo betejë, dhimbja, të gjitha sëmundjet; e gjithë lumturia dhe prosperiteti janë të gdhendura aty. Po ashtu gjithë vitet koprrace dhe ato të begata, bashkë me sulmet dhe stuhitë e bëra ballë.

Pemët janë të shenjta. Vetëm ai që di t’u flas dhe t’i dëgjoj mund të arrijë deri tek e vërteta. Ato nuk predikojnë dije dhe rregulla; ato predikojnë mënyrën antike të te jetuarit.

Një pemë thotë: në mua fshihet thelbi, një shkëndijë, mendimi; unë jam jeta e ardhur nga përjetësia. Përpjekja dhe rreziku që ka marrë Nëna-Përjetësi me mua është e veçantë; e veçantë që nga forma dhe damarët e lekurës sime; e veçantë për lojën që luan në degët e mija dhe tek plagët e imta mbi levorët. Jam krijuar që t’i jap formë dhe shpërfaqje përjetësisë në detajet më të imta.

Një pemë thotë: Fuqia ime është besimi. Nuk di asgjë për pridërit e mi, nuk di asgjë për mijëra fëmijë që çdo vit hedhen në botë prej meje. Jetoj deri në fund pa të fshehta dhe nuk brengosem për asgjë tjetër. Besoj se Zoti është në mua. Besoj se detyra ime është e shenjtë. Jetoi nga ky besim.

Kur jemi të dërrmuar dhe jeta na ka ardhë në maje të hundës, atëherë një pemë ka diçka për të na thënë: Vazhdo të qëndrosh! Vazhdo të qëndrosh! Më shiko! Jeta nuk është e lehtë, jeta nuk është e vështirë. Këto janë mendime fëmijërore…Streha nuk është as këtu e as gjetiu. Streha është brenda teje, apo s’është askund.

Sa herë e degjoj shushurimën e pemëve mbrëmjeve, më kap një dëshirë drithëronjëse aq sa më bëhet sikur lotët më pikojnë në zemër. Nëse i dëgjoni në heshtje për një kohë të gjatë, kjo dëshirë e zbulon thelbin dhe kuptimin e tyre. Nuk ka të bëjë kjo edhe aq me arratisjen nga dhimbja edhepse mund të duket ashtu. Më shumë është dëshira për një strehë, për reminishencën e përkatësisë dhe metaforave rishtare të te jetuarit. Të jep përkatësi – një strehë. Cdo rrugë të kthen tek streha, secili hap tutje është lindje, secili hap tutje është vdekje; secili varr është Nënë (strehë).

Pemët fëshfërijnë mbrëmjeve derisa ne angështohemi nën peshën e mendimeve të fëmijerisë: pemët kanë mendime të largëta, frymëmarrje të thellë dhe çlodhëse. Përderisa ne nuk do të mësohemi t’i dëgjojmë, ato janë më të mençura sesa ne. Por kur të kemi mësuar t’i degjojmë, atëherë qartësia, mprehtësia dhe turravrapi i mendimeve tona fëmijërore, do të arrijë një lumturi të pakrahasueshme. Ai që ka mësuar se si t’i degjojë pemët nuk dëshiron të bëhet vet pemë. Ai dëshiron të jetë, asgjë tjetër, pos asaj që është. Kjo është ‘streha’. Kjo është lumturia.

Përktheu dhe përshtati: Agon Sinanaj

Comments are closed.

Navigate